|
Blog > Komentarze do wpisu
Skale niepełnosprawności
W stwardnieniu rozsianym (SR) pierwsze skale opublikował John F. Kurtzke. Pierwsza była Skala Niepełnosprawności ( Neurologic Impairment in Multiple Sclerosis zawiera ocenę punktową 14 objawów, przy czym objawy dotyczące kończyn i nerwów czaszkowych punktowane są odrębnie dla każdej strony. Rozpiętość punktacji wynosi od 0 do 5 punktów, najwyższa dotyczy ostrości wzroku (0.5 pkt.), najniższa dotyczy czucia powierzchniowego, czucia głębokiego i zwieraczy (traktuje się tu łącznie zwieracze pęcherza moczowego i odbytu) . od 0 do 2 punktów (14). Najczęściej stosuje się punktację od 0 do 3 punktów (tabela 1). Disability Status Scale, 1955), następna była Skala Uszkodzeń nazwana Punktową Oceną Deficytu Neurologicznego w SR(Neurologic Impairment in MS, 1970) (13, 14). W roku 1983 Kurtzke opublikował Rozszerzoną Skalę Niewydolności Ruchowej (Extended Disability Status Scale. EDSS) (15). Kolejność skutków i przyczyn nakazuje uszeregowanie tych skal począwszy od oceny objawów a skończywszy na niepełnosprawności.Objawy piramidowe 0 . 4 pkt (każda kończyna osobno)Objawy móżdżkowe 0 . 3Czucie powierzchniowe 0 . 2Czucie głębokie 0 . 2Ostrość wzroku 0 . 5 (każda strona osobno)Nerwy okoruchowe 0 . 3Oczopląs 0 . 3Nerw V 0 . 3Nerw VII 0 . 3Nerw VIII . słuchowy 0 . 3Dyzartria 0 . 3Dysfagia 0 . 3Zmiany psychiczne 0 . 3Zwieracze 0 . 2Tabela 1. Punktowa Ocena Deficytu Neurologicznego w SR(Neurologic Impairment in MS), (Kurtzke 1970)W roku 1955 Kurtzke opublikował Skalę Niepełnosprawności (niewydolności). Disability Status Scale. Wyróżniała ona 10 stopni niewydolności, przy czym 0 oznaczało normę, pozycje od 1 do 8 różne stopnie nasilenia niewydolności, 9 całkowitą niewydolność, za. 10 . zgon (13). Elementem tej skali było również określenie ośmiu tzw. Systemów Funkcjonalnych (Functional Systems . FS). Systemy te są następujące: piramidowy, móżdżkowy, pień mózgu, czucie, odbytnica i pęcherz moczowy, wzrokowy, mózgowy i inne. Ich ocena odbywa się w zakresie od 6 do 8 punktów. Kurtzke wskazywał, że poszczególne grupy funkcjonalne (synonim systemów) powinny być traktowane odrębnie i wyniki końcowe nie mogą być sumowane. Z czasem okazało się, że skala DSS nie jest zbyt precyzyjna i Kurtzkec zdecydował się na jej modyfikację. Liczbę stopni niewydolności zwiększył do 20, zaś dla zachowania punktacji wprowadził pół-punkty (15). Rozszerzona Skala Niewydolno.ci Ruchowej (Extended Disability Status Scale . EDSS) jest mało czuła w swojej pierwszej części, konkrety zaczynają się dopiero w drugiej połowie (tabela 2). Należy nadmienić, że skala EDSS, koncentrująca się głównie na lokomocji, nie może zastąpić pełnej oceny samodzielności w czynnościach życia codziennego. Do tego celu najbardziej przydatne są: Indeks Barthel, Functional Independence Measure, lub Wskaźnik Funkcjonalny Repty (2, 7, 17). 0 . norma1 . całkowita wydolność ruchowa1,5 . pełna wydolność przy obecnych minimalnych objawach neurologicznych2 . dyskretna niewydolność ruchowa2,5 . nieznaczna niewydolność ruchowa3 . Średniego stopnia niewydolność3,5 . umiarkowana niewydolność ruchowa4 . względnie duża4,5 . Średnio ciężka niewydolność ruchowa5 . dość duża niewydolność, samodzielna lokomocja do 200 m5,5 . ciężka niewydolność ruchowa, lokomocja do 100 m6 . duża niewydolność, poruszający się o jednej kuli6,5 . poruszający się o dwóch kulach7 . bardzo duża niewydolność, poruszający sią w wózku inwalidzkim, zdolnydo samodzielnego przesiadania się7,5 . niezdolny do samodzielnego przesiadania się8 . prawie całkowita niewydolność, leżący, zdolny do samoobsługi8,5 . leżący, częściowo zdolny do samoobsługi9 . całkowita niewydolność, wymaga opieki9,5 . niezdolny do połykania i mówienia10 . zgonTabela 2. Rozszerzona Skala Niewydolno.ci Ruchowej Kurtzkego(Extended Disability Status Scale . EDSS) (1983)W latach następnych poszczególne pozycje jeszcze bardziej sprecyzowano, ustalając dystans chodu także dla początkowych stopni i uwzgledniając zmiany w poszczególnych układach (22, www.neuro.med.pl). Zespół Neurological Outcome Measures Unit Instytutu Neurologii w Londynie pod kierownictwem Hobarta dokonał w roku 2000 krytycznej oceny skal Kurtzkego. Wyniki tych badań opublikowane w miesięczniku Brain wykazały małą przydatność podziału na systemy funkcjonalne (FS) (9). Hobart i wsp. podkre.lili, że mankamentem skal niewydolności (disability) jest ograniczenie się do oceny możliwości poruszania się (ambulation). Ten sam zespół badaczy opracował Dwunasto-czynnikową Skalę Chodu w SR (12-Item MS Walking Scale . MSWS-12) i Skalę Wpływu SR (The Multiple Sclerosis Impact Scale . MSIS-29), opartą na samoocenie wyników leczenia dokonanej przez pacjenta. Sharack z Manchesteru i prof. Hughes z Londynu wraz ze wspł. wskazują na przydatność Podstawowej Punktacji SR Cambridge (The Cambridge Multiple Sclerosis Basic Score . CAMBS), która w skali od 1 do 5 punktów umożliwia odróżnienie czterech głównych czynników: niepełnosprawności, rzutów, progresji i upośledzenia (disability, relapse, progression, handicap) (18). Skalą konkurencyjną dla skal Kurtzkego jest The Scripps Neurologic Rating Scale (SNRS), opracowana przez zespół Jamesa Koziola z Instytutu Badawczego Scrippsa w La Jolla w Kalifornii (12). Źródło: http://fpn.ipin.edu.pl/archiwum/2005/3/t21z3_3.pdf autor:Józef Opara poniedziałek, 19 maja 2008, aniaifranio
TrackBack
|
|